در انتظار گودو-2: روژآوا و چشم اندازهای ائتلاف با دولت سوریه

 

اظهارات صالح مسلم، دبیر کل حزب اتحاد دمکراتیک مردم کردستان سوریه (پید) در سایت روژآوا نیوز مبنی بر امکان پیوستن نیروهای نطامی روژآوا به ارتش سوریه را می توان نشانه های آغاز چرخشی تازه در منطقه خاورمیانه دانست. چرخشی در ائتلافهای شکننده تاکنونی و شکلگیری ائتلافهائی که تا دیروز غیر قابل تصور بودند. صالح مسلم این اظهارات را در مصاحبه ای با نشریه عربی زبان الحیات به عمل آورده است که روژآوانیوز خلاصه ای از آن را منتشر نموده است.

بر اساس این گزارش مسلم اظهار داشت که او "مسأله ای در بازگشت نیروهای ارتش منظم سوریه به مناطق کردنشین نمی بیند به شرطی که این ارتش با روحیه ای جدید و نه با روحیه و سیستم امنیتی بعثی باشد". او اضافه کرد که "نیروهای واحدهای دفاع مردمی (یپگ) مشکلی برای پیوستن به ارتش سوریه با روحیه کنونی اش ندارند". گزارش می افزاید: "رئیس حزب اتحاد دمکراتیک - پید (که شاخۀ سوریه ای حزب کارگران کردستان ترکیه پ ک ک است) درباره رابطه رهبر این حزب عبداله اوجالان با رئیس جمهور پیشین سوریه حافظ اسد اظهار داشت :«اوجالان در برقراری رابطه با رژیم اسد پدر منافع متقابل دو طرف را می دید». او ادامه داد که :پس از آغاز انقلاب 1984 در کردستان ترکیه حزب کارگران کردستان همواره در عبور اتومبیلهای حامل اسلحه از سوریه مجاز بود. «این رابطه تاکتیکی با ارزشی بین حافظ اسد و اوجالان بود. او میخواست نیروها را بر علیه رژیمهای ترکیه و عراق متحد کند و این شامل برقراری رابطه با احزاب کردی نیز میشد. در چنین جهارچوبی اوجالان به منافع متقابل چنین رابطه ای آگاه بود». در رابطه با وضعیت کنونی سوریه مسلم اظهار داشت: «ما نمونۀ خودگردانی دمکراتیک را با توجه به تمایزاتی که هست برای گسترش به کل قلمرو سوریه قابل بحث میدانیم». او اضافه کرد: «دروزی ها، علویها، اسماعیلی ها، ترکمن ها، مسیحیان، همۀ این گروهها باید بتوانند خود را بیان کنند و در نهایت ما هر توافق آزادانه ای را قبول میکنیم. قالبهای فدرالیسم متنوعند و از هر نقطه ای به نقطۀ دیگر تفاوت می کنند. چرا ما انعطاف نداشته باشیم و از تمرکززدائی حرکت نکنیم و به شکلی از کنفدراسیون دولتی یا هر شکل دیگری نرسیم. مهم دستیابی به فرمولهایی برای همزیستی داوطلبانه و بدور از تبعیض و سرکوب و استبداد است»".

این چرخشی کامل در سیاست پید است. اظهار لحیه های مسلم درباره شرط و شروط "بعثی" نبودن ارتش سوریه گریزی است برای اجتناب از انتقاد از سیاست ویرانگر پیشین خود پید. او این شرط و شروط را برای رژیم بشار اسد عنوان می کند که نسبت به رژیم حافظ اسد به مراتب بعثی زدائی شده تر است و در مقابل به تمجید همان رژیم تماما بعثی حافظ اسد می نشیند. این خود پید بود که در تمام دوران جنگ داخلی در سوریه چشم اندازهای سیاسی خود را یا به مذاکرات پ ک ک و دولت ترکیه و فدرالیزه شدن دولت ترکیه گره زده بود و یا به موفقیت نیروهای تحت حمایت غرب. این خود پید بود که از آغاز نسبت به جدال خونین بین اسلامی ها و دولت سوریه سیاست بیطرفی اتخاذ نمود و از زمانی هم که به سیاست مقابله فعال با داعش رو آورد، متحدین خود را در نیروی هوائی دول "متفقین" غربی و ارتش آزاد سوریه و "شورشیان میانه رو" اسلامی از قبیل احرار الشام جستجو می کرد. تا زمانی که مؤلفه های بزرگ سیاسی تغییر نکرده بودند، این سیاستی بود که برای پید مفید به نظر میرسید. در ماههای گذشته و پس از پیروزی در نبرد کوبانی، یپگ، شاخۀ نظامی پید، در ائتلاف با همان متحدین از یک پیروزی نظامی به یک پیروزی دیگر دست می یافت و برای اولین بار امکان ایجاد منطقه ای واحد از سه ناحیه کردنشین سوریه ظاهر میشد. بر متن این پیروزیها سخنگویان پید با اطمینان تمام از حق خویش برای انجام عملیات در کل سوریه سخن می گفتند و در همین مدت گزارشاتی از نواحی عرب نشین اشغال شده توسط یپگ منتشر میشد که به کردها اتهام پاکسازی قومی مناطق عرب نشین را وارد میکردند. گزارشاتی که البته توسط اسلامیون و دولت ترکیه در بوقهای تبلیغاتی دمیده می شدند، اما پید هیچگاه نتوانست بی پایگی آنان را نشان دهد. برعکس، اظهاراتی از قبیل گفته های ردور خلیل سخنگوی یپگ مبنی بر این که "ما به آنها اطمینان میدهیم که امنیت و نیازهای انسانی شان را تأمین می کنیم. آنها می توانند پس از تأمین امنیت به دهکده ها و دارائی های خود در منطقه باز گردند" لااقل شائبه های وجود چنین اقداماتی را حتی تأئید نیز میکردند. این سیاستی است که در کردستان عراق عملا در دست اجراست و در رسانه های "دوست" در غرب نیز بازتاب یافته است. گزارش فارین پالیسی تحت عنوان "ویران کردن خانه ها برای کردستان" تنها یکی از این گزارشات است.

استراتژی پید در سه سال گذشته به حدی به استراتژی ناتو و دولت کردستان عراق گره خورده بود که از کردستان سوریه به عنوان جبهۀ جنوبی ناتو نام برده می شد. فهیم تاشتکین، ستون نویس مطلع روزنامه رادیکال ترکیه و سمپات یپگ، پس از فتح تل ابیض توسط نیروهای یپگ در گزارشی دقیق به نام "کردها به کریدوری به مدیترانه نظر دارند" به بررسی امکانات پیشروی نیروهای یپگ و پاکسازی غرب فرات از داعش و اتصال سه بخش مختلف روژآوا به یکدیگر پرداخته و از جمله می نویسد: "آمریکا قادر نبوده است که با هیچ نیروی دیگری در اپوزیسیون به این سطح همکاری دست یابد که اکنون با کردها بدان دست یافته است". و او البته بلافاصله اضافه می کند که با در نظر گرفتن مخالفت شدید ترکیه معلوم نیست که این سیاست گسترش یابد با نه. تاشتکین از جمله ملزومات ادامه فتوحات یپگ از قول ادریس نسان، وزیر امور خارجی کوبانی، نقل میکند که تأمین چهار شرط مستلزم چنین پیشروی ای است: "همکاری با نیروهای اپوزیسیون در منطقه، درخواست قبایل محلی، وجود تهدیدی جدی بر علیه [شهر] آفرین [از سوی داعش] و حمایت ائتلاف بین المللی". این "نیروهای اپوزیسیون در منطقه" کسی نیست به جز نیروهای جبهه اسلامی که به بیان تاشتکین "ضربات سنگین داعش بر آنان می توانند جبهه اسلامی را به سوی همکاری با یپگ سوق دهند". اما او اضافه می کند که "نیروهای کرد سوری اظهار میدارند که در حال حاضر زمان برای همکاری با فراکسیونهای جبهۀ اسلامی برای رسیدن به ساحل دیگر فرات هنوز بلوغ نیافته است".  به عبارت روشن، پید و یپگ همه و همۀ ائتلافهای ممکن مورد تأئید غرب را در دستور کار خود داشتند. تنها همکاری با دولت سوریه بود که نه تنها هیچگاه در ماههای اخیر به بحث گذاشته نمی شد، بلکه بکرات بر عکس آن نیز تأکید می شد.

 این سیاست اکنون کاملا شکست خود را به نمایش گذاشته است. حملۀ گسترده ترکیه به مواضع پ ک ک و هم چنین به مواضع یپگ در سوریه به بهانۀ هجوم به داعش، پایان دوران پیشروی در پناه آتش جنگنده های ناتو را اعلام کرده است. "ائتلاف بین المللی" نه تنها متحد خود، روژآوا، را تنها گذاشته است، بلکه به صراحت حمایت خود را از ترکیه نیز اعلام کرده است. اظهارات بن رودس سخنگوی کاخ سفید در واکنش به حمله ترکیه مبنی بر این که پ ک ک یک سازمان تروریستی است و "بدیهی است که ترکیه محق است بر علیه مراکز تروریستی دست به اقدام بزند"، آب پاکی بود که بر تمام تخیلات پید ریخته شد.  

حملۀ ترکیه به معنای پایان دوره ای از توازن شکننده در منطقه، به هیچ وجه اقدامی منفرد و منحصرا از جانب دولت ترکیه نبود. روشن است که دولت اردوغان از این جنگ طلبی جدید خویش اهداف بلاواسطه ای را نیز دنبال می کند که وادار کردن پ ک ک به ورود به جنگی متقابل و ممنوعیت حزب دمکراتیک خلق ترکیه پیش از انتخابات زودرس بعدی از مهم ترین این اهدافند. اما مسإلۀ تعیین کننده این است که اهداف فوری دولت اردوغان اکنون و در شرایط تغییر یافته منطقه پس از توافق هسته ای با ایران، با اهداف سیاست آمریکا مبنی بر ایفای نقش تعیین کننده در تحولات منطقه گره خورده است که به طور بلاواسطه ای در گرو موقعیت جنگ داخلی در سوریه و واگذار نکردن میدان جنگ سوریه به ایران و روسیه است. دقیقا همین شرایط تغییر یافته است که در کوتاهترین مدت به انجام توافقاتی بین ترکیه و آمریکا منجر شده است که در تمام ماههای پیش از آن با دشواری مواجه بود. توافقی که نیویورک تایمز تحت عنوان "ترکیه و آمریکا «منطقۀ امن» بدون داعش را در سوریه طرحریزی می کنند" به بررسی آن می پردازد. توافقی که مانند همۀ اقدامات سالهای اخیر آمریکا در خاورمیانه هیچ هدف استراتژیک روشنی را تعقیب نمی کند اما در عین حال آرایش جدیدی از ائتلافها و درگیریهای نوینی را به منطقه تحمیل می کند.

نیویورک تایمز درباره این توافق می نویسد که "ترکیه و آمریکا به توافقاتی کلی دست یافته اند که مبتنی بر همکاری بین جنگنده های آمریکائی، شورشیان سوریه و نیروهای ترکیه برای پاکسازی شبه نظامیان داعش در یک منطقۀ حائل 60 مایلی در خاک سوریه است". این طرح ایجاد منطقه ای حائل در سوریه را در نظر دارد که از وجود داعش پاک شده و "تحت کنترل شورشیان میانه رو سوریه" قرار خواهد گرفت. و البته که باز هم اختلافات قدیمی بین ترکیه و آمریکا بر سر ایفای نقش در نابودی دولت اسد بر سر جای خود باقی می مانند: "یک مقام بلند پایه دولت اوباما اظهار داشت که «جزئیات طرح هنوز نیاز به کار دارند، اما چیزی که ما با ترکیه از آن صحبت میکنیم همکاری برای تقویت شرکای میدانی ما در مقاببله با داعش است»". و نیویورک تایمز اضافه می کند که "این طرح هم دچار همان مشکلاتی است که مدتهاست بر سیاست آمریکا در سوریه سایه انداخته اند. در حالی که تمرکز آمریکا بر داعش است، هم ترکیه و هم شورشیان سوریه شکست پرزیدنت بشار اسد را اولویت اول خود می دانند... هدف هر چه باشد این طرح هواپیماهای جنگی آمریکا و مؤتلفین را هر چه بیشتر به مناطق بمباران نیروی هوائی سوریه نزدیک می کند و با خود این پرسش را به وجود می آورد که در صورت حملۀ نیروی هوائی سوریه به متحدین شان بر روی زمین، نیروهای ائتلاف چه واکنشی نشان خواهند داد". اما در عین حال نیویورک تایمز در این تردیدی ندارد که "عارضۀ دیگر طرح این است که رشد این نیروهای شورشی به زیان شبه نظامیان کرد خواهد بود که فی الحال در مناطق شرقی تر با حمایت هوائی آمریکا در نبرد با داعش هستند و توجه آنان نیز به همین منطقه [مورد توافق ترکیه و آمریکا] معطوف است".  به عبارت دیگر، منطقۀ حائلی که اکنون مورد توافق آمریکا و ترکیه قرار گرفته است، نقطۀ پایانی خواهد بود بر ایجاد منطقۀ واحد روژآوا. نه تنها این، بلکه بدتر از این. این منطقه ای خواهد بود رسما تحت کنترل جبهه اسلامی متشکل از جبهه النصره و احرار الشام. دقیقا همان نیروئی که تا چندی پیش به عنوان مؤتلفین احتمالی یپگ در تصرف سواحل غربی فرات مورد بحث قرار می گرفت. یک حاکمیت اسلامی تثبیت شده با حمایت "ائتلاف بین المللی" بین مناطق کردنشین روژآوا. آیا کابوسی بدتر از این می توان تصور کرد؟

چرخش صالح مسلم، انعکاسی از این کابوس است. این چرخشی است دیرهنگام و از موضع ضعف. روژآوا می توانست و باید مدتها پیش چنین سیاستی را اتخاذ میکرد. زمانی که اسلامیون هنوز بخشهای وسیعی از سوریه را تحت کنترل خود نگرفته بودند، زمانی که دولت بشار اسد ادارۀ مناطق کردنشین را به ساکنان آن واگذار کرده و ارتش سوریه را از این مناطق بیرون کشیده بود، زمانی که می شد به اتکای توازن قوای نسبتا مساعدی که وجود داشت، چشم اندازی از یک سوریه مبتنی بر همزیستی مسالمت آمیز ملیتهای مختلف را ترسیم کرد و به این ترتیب الگوئی برای خاورمیانه ای فارغ از جنگ و خونریزی و درد و رنج را به نمایش گذاشت. روژآوا این فرصت را از دست داد. این البته از نظر تاکتیکی نیز اشتباهی بود که می تواند به نتایجی فاجعه آمیز برای روژآوا و مردم آن منجر شود. اما خطا در تاکتیک منشأ این جهتگیری نبود.  بلکه در درجه اول به این دلیل که پید سیاستی بورژوائی را تعقیب میکرد که از یک سو به افقهای تنگ نظرانه ناسیونالیسم کردی محدود بود و از سوی دیگر با آنارشیسم آنتی کمونیستی بوکچینی در چهارچوبهای لیبرالیسم غربی قرار می گرفت (نگاه کنید به در انتظار گودو: نبرد برای خاورمیانه آینده، آن سوی نیک وبد و همچنین کنفدرالیسم دمکراتیک یا سوسیالیسم). چرخش امروز پید به نفع ائتلاف با دولت سوریه به همان اندازه از الگوهای بورژوائی سیاست پردازی تبعیت می کند که دلبستگی گذشته آن به ارتش آزاد سوریه و "ائتلاف بین المللی" ناتو. و به همان سرعتی که سیاست پیشین تغییر کرد، این سیاست نیز میتواند با تغییر مؤلفه های میدانی یک بار دیگر به نفع افق ناتوئی بچرخد.

سوریه و خاورمیانه به سیاستی انقلابی نیاز داشت و دارد. سیاستی که نه تنها بنیانهای نظم مسلط را آماج حمله قرار دهد، بلکه در تقابل با انواع ارتجاع ملی و مذهبی و سکولار و امپریالیستی امر طبقاتی را به اهرمی برای فائق آمدن بر شکافهای عمیقی بدل کند که سرنوشت سیاهی برای تودۀ کارگران و زحمتکشان منطقه رقم زده است. سرنوشتی که پایانی بر آن متصور نیست. آینده نشان خواهد داد که آیا در روژآوا چنین نیروئی وجود دارد یا نه. اگر آری، انتقاد بیرحمانه از جریان مسلط بر روژآوا نخستین وظیفه ای است که در مقابل چنین نیروئی خواهد بود. اگر بتوان برای روژآوا آینده ای سعادتمند تصور کرد، این فقط در گرو رها کردن سیاست در روژآوا از بندهای کاسبکارانه رئال پلیتیکی است که پید به تأسی از پ ک ک و قائد آن آپو، بر آمال و آرزوهای تودۀ زحمتکشان روژآوا زده است.

جدال کنونی در ترکیه و گسترش دامنۀ عملیات نظامی بلوک ارتجاعی "ائتلاف بین المللی" و ترکیه به داخل سوریه و تغییر در سیاست کردهای سوریه، همگی مؤلفه هائی از تغییراتی دامنه دارتر در منطقه خاورمیانه هستند که تشدید جنگ در یمن نیز بخشی از آن است. تغییراتی که به طور بلاواسطه ای با توافق هسته ای ایران و غرب و طرح متفاوت نبرد بر سر هژمونی در منطقه و آرایش سیاسی آینده آن گره خورده اند. پیکار برای خاورمیانه سوسیالیستی اکنون در شرایطی متفاوت واقع می شود. این شرایط را باید شناخت. این نخستین شرط هر مبارزه موفقیت آمیزی است.

 

بهمن شفیق

6 مرداد 94

 

27 ژوئیه 2015

یادداشت

  • استفاده از بمبهای فسفری در مواقع استثنایی اشکال ندارد
    Written by
    استفاده از بمبهای فسفری در مواقع استثنایی اشکال ندارد ما مصرانه از عراقی ها و نیروهای ائتلاف ( آمریکا و ناتو) می خواهیم که هرگز از مهمات فسفری در محدوده غیر نظامیان استفاده نکنند. حتی اگر غیر نظامیان در هنگام استفاده این مهمات آنجا حضور نداشته باشند
  • جناب آقای زیباکلام، کمی درباره دهه نورانی شصت، محض اطلاع
    Written by
    آقای زیبا کلام مشکل حضرت آیت الله خودداری از رنجاندن تندروها نیست. مشکل این است که ایشان خود از طراحان اصلی قتل عام تابستان 67 است. نقش او در قتل عام 67 خیلی بیشتر از کسی مثل رهبر کنونی نظام آقای خامنه ای بوده است که آن زمان در سلسله مراتب نظام خیلی بی اهمیت تر از آقای رفسنجانی بود. باز شدن پرونده ی 67 شلیک به شقیقه ی حضرت آیت الله است.
  • قمار سنگین روژآوا
    Written by
    چپ روژآوا را به عنوان پروژۀ امید بخش خاورمیانه فروخت. ابله ترین چپها آن را حتی روزنه ای برای بشریت نامیدند. اکنون این پروژه در هیأت تاکنونی خود به پایان رسیده است. ممکن است روژآوائی کماکان به حیات خود ادامه دهد. اما برای این کار اتفاقا باید حمایت کسانی را جلب کند که در صف مقابل پدرخواندۀ تاکنونی اش قرار گرفته اند. برای مهار ترکیه، باید از حمایت روسیه و ایران و سوریه برخوردار بود نه از حمایت آمریکائی که…
  •  سازمان های کارگری و دام " مشروعیت"!
    Written by
    فعالان و پیشروان کارگری می دانند که در تمام کشورها یکی از شگرد های  بورژوازی در مقابل  مبارزه کارگران برای متشکل شدن در دفاع ازمعیشت شان، به میدان آوردن سلاح "مشروعیت " است. بسته به این که پرچم "مشروعیت" درکدام طرف این سنگر بندی به اهتزاز در آمده باشد تعاریف متفاوتی بر روی آن نوشته شده است. در سمت بورژوازی "مشروعیت" از قوانین حاکمش، دادگاهش، پلیس و ارتش و پاسدارش، و سرآخر زندان و شکنجه و اعدامش، حکایت های خونبار دارد. در…
  • یادداشتی بر گزارش سیاسی کنگره بیست و یکم راه کارگر
    Written by
    گزارش روشن نمی کند که این دمکراسی لیبرالی ازکی میان تهی گشته است؟ چرا که دموکراسی لیبرالی در احکامی که محمد رضا شالگونی درست پیش از کنگره ابراز نموده بود به عنوان شرط لازم هرگونه فراتر رفتن به سوی سوسیالیسم تلقی می شد. اما حالا که این دمکراسی میان تهی شده است، پس معلوم است که دیگر صحبتی هم از فراتر رفتن به سوی سوسیالیسم نمی تواند در میان باشد به این دلیل که آن شرط لازم دیگر مهیا نیست.…
  • صالح مسلم و محللش
    Written by
    صالح مسلم می رفت تا حکم یک همسر سه طلاقه را برای چپ ایرانی پیدا کند. هر چه باشد و هر بلائی سر چپ ایرانی آمده باشد، تابش هر اندازه ناچیز رادیکالیسم طبقاتی دوران انقلاب 57 هنوز به اندازه ای هست که در این مملکت معین نتوان دم از سوسیالیسم زد و همزمان سینه چاک دمکراسی آمریکائی بود. در این مملکت هنوز که هنوز است دست راستی ترین مواضع را باید به نام کمونیسم و کارگر بسته بندی کرد تا…
  • نامه به یک رفیق: "جنبش لغو کار مزدی" و حمایت از جنبش سبز، یک بازبینی
    Written by
    اگر محمدرضا شالگونی امید داشت که جنبش سبز به جنبشی علیه ولایت فقیه فرا بروید؛ اگر حمید تقوایی نمی خواست با موسوی کشتی بگیرد تا شاید شرایط مناسب برای جایگزینی رهبری حزب او فراهم شود؛ و اگر امیر پیام جنبش سبز را چیزی در حد فاصل انقلاب فوریه و اکتبر در روسیه ارزیابی می کرد؛ ناصر پایدار ... جنبش سبز را جنبش کارگرانی قلمداد می کرد که هرچند هنوز گام های قطعی در جهت طرح مطالباتشان برنداشته اند،  اما در موقعیتی…
  • پایگاه نظامی آمریکا در روژآوا
     وضعیتی غیر قابل اجتناب... بنا نهادن یک "انقلاب"، یک "منطقۀ خودمختار" در چهارچوب مرزهای یک کشور به کمک قدرتهای امپریالیستی ای که با تمام قدرت نظامی شان آن را تقسیم، تکه پاره و بی ثبات می کنند، نه می تواند به رهائی مردم خودی بیانجامد و نه امکان موجودیت ملتهای دیگر را تأمین کند.

نظر خوانندگان

Guest (وحید صمدی)
سلام رفیق امین عزیز از این که به دلیل مشغله های زندگی به کامنت شما با تاخیر زیاد پاسخ می دهم عذر می ...
Guest (آهنگر)
می بینی رفیق! ذات سرمایه داری همه جای دنیا یک جور است. البته همه جا یک شکل نیست اما ماهیت همان است. ...
Guest (آهنگر)
چه تاثیر عمیق و در عین حال غم انگیزی روی من گذاشت این مقاله! چه خشم و نفرتی را در من زنده کرد و چقدر...
Guest (آهنگر)
با سلام خدمت جهانگیر در بارۀ اینکه چه ساخ مناسبی می توانم به انتقادات شما بدهم بسیار اندیشیدم. چند ب...
Guest (وحید صمدی)
سلام رفقا آهنگر و رودین عزیز از این که مقاله مورد توجه تان قرار گرفت خوشحالم و از کامنت های صمیمانه ...
Guest (بهمن شفیق)
رفیق عزیز، با تشکر و پوزش از این که خیلی دیر به کامنت شما می پردازم. آنچه شما در مورد " سرمایه ی تج...
Guest (nader)
چرا این عکس پورنوگراف را بطورکامل درصفحه اول سایت چاپ نکردید؟خجالت کشیدید هستۀ تلخ دستهایم را محکمتر...
Guest (آهنگر)
رودین جان از اینکه چنین برداشتی از کامنت من به ذهن خواننده متبادر می شود متاسفم. لیکن با کمال میل م...
Guest (رودین)
رفیق وحید عزیز؛ نوشته بسیار خوب و جسورانه ای بود. دست تان را به گرمی می فشارم. زنده باشید
Guest (رودین)
آقا یا خانم آهنگر؛ "پدیده ننگین احمدی نژاد"؟! یعنی مثلاً "پدیده ننگین خاتمی" یا "پدیده ننگین روحانی"...

مقالات

مقالات دیگر

مطالب پر بازدید شش ماه گذشته

JSN Glass template designed by JoomlaShine.com