دهه از دست رفته - گفتگوهایی پیرامون کمونیسم کارگری (1 و 2)

کمونیسم در ایران هیچگاه به اندازه امروز حاشیه ای نبوده است. در مهم ترین تحولات اجتماعی، کمونیسم به طور اخص و چپ سوسیالیست به طور کلی، حداکثر نقشی حاشیه ای ایفا می کنند.

در رابطه با طبقه کارگر نیز شکاف بین کمونیسم و جنبش طبقه کارگر هیچگاه چنین عمیق نبوده است. وضعیت کنونی در کلی ترین سطح بازتاب تحولاتی است که در سه دهه اخیر در عرصه جهانی و در سطح کشوری به وقوع پیوسته اند. اما این تحولات یک به یک و بی واسطه کمونیسم در ایران را به چنین وضعیتی نرانده اند. این تحولات شرایط و چهارچوبهای فعالیت  کمونیستی را تعیین کرده اند و نه جهت آن را. جهت و مضمون فعالیت کمونیستی را چپ سوسیالیستی رقم زده است که گرچه خود بر متن این تحولات عمل می کرده است و گر چه این عمل مهر این تاریخ را بر خود دارد، اما به هیچ وجه مجری کور این روندها نبوده است. کنش چپ سوسیالیست در ایران و واکنش آن به تحولات جهانی، خود در پیدایش وضعیت حاضر نقش داشته است. در این کنش و واکنش و در نظریه های معطوف به این کنش و واکنش است که باید دلایل وضعیت امروز را جست.

در میان این چپ، جریان معروف به کمونیسم کارگری، تاریخ سه دهه اخیر را بیش از هر جریانی رقم زده است و در شکل دادن به اخلاقیات، ارزشها، روشهای فعالیت، زیبائی شناسی، موقعیت و جایگاه اجتماعی کمونیسم و چپ نقش ایفا کرده است. گذار از دوره حاضر و دست یافتن به آرایشی نوین در کمونیسم ایران، از جمله در گرو شناخت این پدیده و چگونگی تأثیرگذاری آن بر حیات اجتماعی چپ در ایران است. گفتگوهای حاضر تلاشی هستند در این جهت.

ایده انجام این گفتگوها از مدتی قبل و در مباحثات متعدد با رفیق عباس فرد شکل گرفته بود. انجام گفتگوها اما هر بار به دلیلی به تعویق می افتاد. در آغاز ماه نوامبر فرصت انجام گفتگوها به دست آمد و پس از آن نیز کار آماده سازی فایلهای صوتی برای انتشار آن شروع شد. کل گفتگوها در شش قسمت انجام گرفته اند که هر کدام به وجه ویژه ای از بررسی معطوف اند، در کل اما مجموعه ای واحد و به هم پیوسته را تشکیل می دهند.

لازم است مورد تأکید قرار دهم که رجوع به وقایع و به خصوص روایت توالی وقایع بر اساس حافظه صورت گرفته است و امکان بررسی دقیق آنها برایم میسر نبوده است. این می تواند در مواردی فاقد دقت لازم در روایت تحولات باشد. با این حال تمام تلاشم بر این بوده است که روند وقایع را حتی المقدور همانگونه منعکس کنم که اتفاق افتاده اند. بازگوئی واقعی تحولات یک پیش شرط درس گرفتن از تاریخ است. دید روایتگر قطعا در نحوه بازگوئی و بازسازی تحولات مؤثر است. اما این دید نمی تواند و نباید به تحریف وقایع منجر شود. سعی کرده ام به این وفادار بمانم و معتقدم بدان وفادار مانده ام.

در پاره ای موارد انتشار فایلهای صوتی نیازمند توضیحاتی نیز هست که همراه با انتشار به آن دست خواهم زد. از جمله به برخی جوانب مهم در بحث منصور حکمت پیرامون "جنبش سلبی و اثباتی" لازم است بیشتر پرداخته شود که در قسمت مربوطه به آن خواهم پرداخت.

اشاره ای به مجادله اخیر بین حزب کمونیست ایران و اتحاد سوسیالیستی کارگری را نیز لازم میدانم که در آن یک طرف مباحثه یعنی حزب کمونیست ایران ناتوانی کمونیسم کارگری در پاسخگوئی به شرایط جدید پیش آمده در آغاز دهه نود را علت خروج این جریان از حزب کمونیست ایران قلمداد می کند و طرف دیگر – که منحصر به اتحاد سوسیالیستی نیز نیست – عروج ناسیونالیسم کرد تحت تأثیر شرایط جهانی و منطقه ای را عامل تعیین کننده جدائی ها معرفی می کند. هر دو طرف واردکننده این اتهامات تنها بر بخشی از حقیقت تأکید می کنند که در برگیرنده منافع سیاسی خودشان باشد. حقیقت این است که ائتلاف اجتماعی متشکل در حزب کمونیست ایران هیچگاه نتوانست حزبی واحد باشد. جبهه ای بود که در جلد حزب فرو رفته بود و در آغاز دهه نود فروریخت. تبیین بعدی منصور حکمت از حزب کمونیست ایران به عنوان ائتلافی از جنبشهای مختلف اجتماعی تبیینی واقعی از این پدیده بود. مسأله اما این بود که حکمت این واقعیت را به عنوان امری ابژکتیو و تحمیل شده توسط شرایط مبارزه طبقاتی قلمداد می کرد. امری که به زعم وی کمونیسم کارگری با وقوف به آن دیگر نمی توانست در چهارچوب آن حزب به فعالیت خود ادامه دهد. واقعیت اما این است که هم جریان موسوم به مارکسیسم انقلابی و شخص منصور حکمت و هم کومه له از آغاز بر این واقف بودند که حزب کمونیست ایران نه یک حزب کمونیستی، بلکه جبهه ای متشکل از بخشی از جنبش چپ ایران و "جنبش انقلابی خلق کرد" بود. ساختار بوندیستی حزب کمونیست ایران و حقوق ویژه و ساختار تشکیلاتی وِیژه کومه له به عنوان سازمان کردستان این حزب، تأئیدی است بر این مدعا. بازیگران نقش آفرین در این حزب این را نیز باید توضیح دهند که چرا و به چه دلیل بیش از 6 سال چیزی را به نام حزب کمونیست به جامعه معرفی می کردند که خود میدانستند حزبی واحد نیست. کمترین زیان این فریبکاری در آن بود که به مانعی ذهنی در تلاش برای تشکیل حزب کمونیست ایران بدل شد.

 

بهمن شفیق

13 آذر 1390

4 دسامبر 2011

 

بخش اول: یک ارزیابی عمومی، شرایط و نحوه تکوین حزب کمونیست کارگری

 

بخش دوم: تحول در مبانی ایدئولوژیک، قدرت سیاسی و معادلات قدرت، از مارکسیسم تا پست مدرنیسم

 

یادداشت

  • استفاده از بمبهای فسفری در مواقع استثنایی اشکال ندارد
    Written by
    استفاده از بمبهای فسفری در مواقع استثنایی اشکال ندارد ما مصرانه از عراقی ها و نیروهای ائتلاف ( آمریکا و ناتو) می خواهیم که هرگز از مهمات فسفری در محدوده غیر نظامیان استفاده نکنند. حتی اگر غیر نظامیان در هنگام استفاده این مهمات آنجا حضور نداشته باشند
  • جناب آقای زیباکلام، کمی درباره دهه نورانی شصت، محض اطلاع
    Written by
    آقای زیبا کلام مشکل حضرت آیت الله خودداری از رنجاندن تندروها نیست. مشکل این است که ایشان خود از طراحان اصلی قتل عام تابستان 67 است. نقش او در قتل عام 67 خیلی بیشتر از کسی مثل رهبر کنونی نظام آقای خامنه ای بوده است که آن زمان در سلسله مراتب نظام خیلی بی اهمیت تر از آقای رفسنجانی بود. باز شدن پرونده ی 67 شلیک به شقیقه ی حضرت آیت الله است.
  • قمار سنگین روژآوا
    Written by
    چپ روژآوا را به عنوان پروژۀ امید بخش خاورمیانه فروخت. ابله ترین چپها آن را حتی روزنه ای برای بشریت نامیدند. اکنون این پروژه در هیأت تاکنونی خود به پایان رسیده است. ممکن است روژآوائی کماکان به حیات خود ادامه دهد. اما برای این کار اتفاقا باید حمایت کسانی را جلب کند که در صف مقابل پدرخواندۀ تاکنونی اش قرار گرفته اند. برای مهار ترکیه، باید از حمایت روسیه و ایران و سوریه برخوردار بود نه از حمایت آمریکائی که…
  •  سازمان های کارگری و دام " مشروعیت"!
    Written by
    فعالان و پیشروان کارگری می دانند که در تمام کشورها یکی از شگرد های  بورژوازی در مقابل  مبارزه کارگران برای متشکل شدن در دفاع ازمعیشت شان، به میدان آوردن سلاح "مشروعیت " است. بسته به این که پرچم "مشروعیت" درکدام طرف این سنگر بندی به اهتزاز در آمده باشد تعاریف متفاوتی بر روی آن نوشته شده است. در سمت بورژوازی "مشروعیت" از قوانین حاکمش، دادگاهش، پلیس و ارتش و پاسدارش، و سرآخر زندان و شکنجه و اعدامش، حکایت های خونبار دارد. در…
  • یادداشتی بر گزارش سیاسی کنگره بیست و یکم راه کارگر
    Written by
    گزارش روشن نمی کند که این دمکراسی لیبرالی ازکی میان تهی گشته است؟ چرا که دموکراسی لیبرالی در احکامی که محمد رضا شالگونی درست پیش از کنگره ابراز نموده بود به عنوان شرط لازم هرگونه فراتر رفتن به سوی سوسیالیسم تلقی می شد. اما حالا که این دمکراسی میان تهی شده است، پس معلوم است که دیگر صحبتی هم از فراتر رفتن به سوی سوسیالیسم نمی تواند در میان باشد به این دلیل که آن شرط لازم دیگر مهیا نیست.…
  • صالح مسلم و محللش
    Written by
    صالح مسلم می رفت تا حکم یک همسر سه طلاقه را برای چپ ایرانی پیدا کند. هر چه باشد و هر بلائی سر چپ ایرانی آمده باشد، تابش هر اندازه ناچیز رادیکالیسم طبقاتی دوران انقلاب 57 هنوز به اندازه ای هست که در این مملکت معین نتوان دم از سوسیالیسم زد و همزمان سینه چاک دمکراسی آمریکائی بود. در این مملکت هنوز که هنوز است دست راستی ترین مواضع را باید به نام کمونیسم و کارگر بسته بندی کرد تا…
  • نامه به یک رفیق: "جنبش لغو کار مزدی" و حمایت از جنبش سبز، یک بازبینی
    Written by
    اگر محمدرضا شالگونی امید داشت که جنبش سبز به جنبشی علیه ولایت فقیه فرا بروید؛ اگر حمید تقوایی نمی خواست با موسوی کشتی بگیرد تا شاید شرایط مناسب برای جایگزینی رهبری حزب او فراهم شود؛ و اگر امیر پیام جنبش سبز را چیزی در حد فاصل انقلاب فوریه و اکتبر در روسیه ارزیابی می کرد؛ ناصر پایدار ... جنبش سبز را جنبش کارگرانی قلمداد می کرد که هرچند هنوز گام های قطعی در جهت طرح مطالباتشان برنداشته اند،  اما در موقعیتی…
  • پایگاه نظامی آمریکا در روژآوا
     وضعیتی غیر قابل اجتناب... بنا نهادن یک "انقلاب"، یک "منطقۀ خودمختار" در چهارچوب مرزهای یک کشور به کمک قدرتهای امپریالیستی ای که با تمام قدرت نظامی شان آن را تقسیم، تکه پاره و بی ثبات می کنند، نه می تواند به رهائی مردم خودی بیانجامد و نه امکان موجودیت ملتهای دیگر را تأمین کند.

نظر خوانندگان

Guest (وحید صمدی)
سلام رفیق امین عزیز از این که به دلیل مشغله های زندگی به کامنت شما با تاخیر زیاد پاسخ می دهم عذر می ...
Guest (آهنگر)
می بینی رفیق! ذات سرمایه داری همه جای دنیا یک جور است. البته همه جا یک شکل نیست اما ماهیت همان است. ...
Guest (آهنگر)
چه تاثیر عمیق و در عین حال غم انگیزی روی من گذاشت این مقاله! چه خشم و نفرتی را در من زنده کرد و چقدر...
Guest (آهنگر)
با سلام خدمت جهانگیر در بارۀ اینکه چه ساخ مناسبی می توانم به انتقادات شما بدهم بسیار اندیشیدم. چند ب...
Guest (وحید صمدی)
سلام رفقا آهنگر و رودین عزیز از این که مقاله مورد توجه تان قرار گرفت خوشحالم و از کامنت های صمیمانه ...
Guest (بهمن شفیق)
رفیق عزیز، با تشکر و پوزش از این که خیلی دیر به کامنت شما می پردازم. آنچه شما در مورد " سرمایه ی تج...
Guest (nader)
چرا این عکس پورنوگراف را بطورکامل درصفحه اول سایت چاپ نکردید؟خجالت کشیدید هستۀ تلخ دستهایم را محکمتر...
Guest (آهنگر)
رودین جان از اینکه چنین برداشتی از کامنت من به ذهن خواننده متبادر می شود متاسفم. لیکن با کمال میل م...
Guest (رودین)
رفیق وحید عزیز؛ نوشته بسیار خوب و جسورانه ای بود. دست تان را به گرمی می فشارم. زنده باشید
Guest (رودین)
آقا یا خانم آهنگر؛ "پدیده ننگین احمدی نژاد"؟! یعنی مثلاً "پدیده ننگین خاتمی" یا "پدیده ننگین روحانی"...

مطالب پر بازدید شش ماه گذشته

JSN Glass template designed by JoomlaShine.com